Cebimizdeki paranın sürekli değer kaybettiği ve alım gücümüzün azaldığı hepimizin malumu.
Cebimizdeki paranın sürekli değer kaybettiği ve alım gücümüzün azaldığı hepimizin malumu. Bununla birlikte kendi para birimimiz yerine yabancı bir para birimini kullanırsak, ne gibi yararları ve zararları olur sorusuna, bugünlerde özellikle sosyal medyada sıklıkla karşılaşıyorum.
Bilindiği üzere tedavüldeki kağıt paraları basma yetkisi Merkez Bankasında. Merkez Bankası belirli bir maliyetle para basar. İşte bastırılan paranın maliyetiyle aynı paranın piyasadaki değeri arasındaki fark Merkez Bankasının kârıdır. Ekonomi biliminde aradaki bu kâra senyoraj denir. Günümüzde 200TL’ lik bir banknotun 11-12TL’ ye mal olduğu hesaplanmakta, aradaki bu fark azımsanamaz. Daha çok para basmanın ayrıca kendi içinde dinamikleri var. Merkez Bankası bu hakkını piyasanın ihtiyacına göre kullandığında bir sorun yok. Şu anda olduğu gibi bastığı para cebimizdeki paranın değerini düşürdüğünde alım gücümüz ve paramızın değeri düşer.
Dünya genelinde ülkelerin resmi paralarına baktığımzda ABD Doları gibi başka ülkelerin para birimini resmi para olarak kullanan ülkeler var. Bu durumda en başta bir önceki paragrafta belirrtiğim senyoraj gelirinden ilgili ülke yoksun kalır. Senyoraj kavramı Orta Çağda ortaya çıkmıştır ve o dönem bu hak derebeylerinin elindeydi. Dolayısıyla o dönem bu gelir doğrudan derebeylerine aktarılmaktaydı.
Başka bir ülkenin para birimini kullanan, ki bu genellikle ABD Doları olmakta, ülkeler gelişmemiş ABD’ ye bağımlı veya sömürge ülkeler. Bazı ülkeler ise kendi para birimi olan doları ABD Dolarına sabitlemişlerdir. Dolayısıyla başka bir ülkenin para birimini resmi para olarak kullanan veya kendi parasını başka bir ülke parasına sabitleyen ülkeler o ülkeye bağımlı hale gelirler. Dolaylı olarak da olsa ülkenin dış politikasına dahil olurlar.
Dilimin döndüğünce anlatmaya çalıştım. Başka bir ülkenin para birimini resmi para birimi olarak kullanmanın maddi ve manevi hiçbir mantıklı yanı yok.
