Şanlıurfa’nın tarihi ve kültürel değerlerinin kayıt altına alınması amacıyla yürütülen Kültür Envanteri Projesi’nin tamamlanması dolayısıyla kapanış programı düzenlendi. Programa, Milli Savunma Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Erhan Afyoncu de konuşmacı olarak katıldı.
Programda konuşan Afyoncu, kültürel mirasın korunmasında envanter çalışmalarının hayati önem taşıdığına dikkat çekerek, tarihi eserlerin dijital ortamda kayıt altına alınmasının gelecek nesillere aktarım açısından büyük değer taşıdığını söyledi.
KAYIT ALTINA ALINMAYAN TARİH YOK OLUR
Daha önce farklı şehirlerde yürüttüğü araştırmalardan örnekler veren Afyoncu, kayıt altına alınmayan birçok tarihi yapının zaman içerisinde tamamen ortadan kaybolduğunu ifade etti. Özellikle saha çalışmalarının önemine vurgu yapan Afyoncu, geçmişte yerinde inceleme yapmak için gittikleri bölgelerde tarihi kayıtlarda bulunan eserlerin artık mevcut olmadığını gördüklerini anlattı.
İstanbul’un tarihi üzerine yaptığı çalışmalardan örnek veren Afyoncu, bazı çeşmelerin, mescitlerin ve tarihi yapıların günümüze ulaşamadığını belirterek, zamanında yapılan kayıtların bugün tarihi belge niteliği taşıdığını söyledi. Kendi memleketi Tokat’ta da benzer durumlarla karşılaştığını ifade eden Afyoncu, bazı tarihi yapıların yalnızca isim olarak kaldığını, fiziksel izlerinin ise tamamen yok olduğunu dile getirdi.
Şanlıurfa’da yürütülen kültür envanteri çalışmasının bu açıdan çok kıymetli olduğunu kaydeden Afyoncu, kentin kültürel mirasının arazide tespit edilmesi, konumlarının belirlenmesi, fotoğraflanması ve dijital ortama aktarılmasının uzun vadede önemli sonuçlar doğuracağını belirtti.
Afyoncu konuşmasında, yaklaşık 5 bin civarında insanlık izini taşıyan kültürel unsurun kayıt altına alınmasının gelecekte yapılacak bilimsel analizlere de kaynak oluşturacağını ifade etti. Envanter çalışmalarının yeni keşiflerin önünü açacağını ve zaman içerisinde yeni verilerle zenginleşeceğini söyledi.
DİĞER İLLERDE BENZER ÇALIŞMALAR OLMALI
Konuşmasının sonunda projeye katkı sunan Şanlıurfa Valisi Hasan Şıldak ile akademisyenleri tebrik eden Afyoncu, diğer illerde de benzer kültürel envanter çalışmalarının yapılmasının Türkiye’nin tarihi mirasının korunması açısından önemli olduğunu vurguladı.
REKTÖR AFYONCU ŞANLIURFA’DA KONUŞTU
Milli Savunma Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Erhan Afyoncu konuşmasında; ““Ben zamanında Eminönü tarihinin yazımında görev almıştım. Eminönü dediğimiz yer; Bizans ve Osmanlı dönemlerini kapsayan çok yoğun bir tarihi alan. Orada şöyle bir durumla karşılaşmıştık; önce kitabi kaynaklardan çalışmayı hazırladık, sonra arkadaşlarla birlikte gidip eserleri yerinde görelim dedik.
Gittiğiniz zaman şunu görüyorsunuz; bir dönem kayda geçmiş olan bazı eserler artık yok olmuş. Mesela çeşme ortadan kalkmış.
Saha araştırmasını yapmanın önemini ben orada görmüştüm. Daha sonra aynısını kendi memleketim olan Tokat’ta da yaşadık. Gezdiğiniz zaman tarihte var olan bir mescidin artık olmadığını, sadece arsasının kaldığını; bir kilisenin ise izinin bile bulunamadığını görebiliyorsunuz.
Bunların zamanında kayda geçirilmesinin çok büyük avantajı var. Rahmetli Semavi Eyice, 1940–1950’li yıllarda İstanbul’un birçok yerini fotoğraflamış. Daha sonra İstanbul’daki imar süreçleri sonrasında bu eserler ortadan kalktığı için o kayıtların her biri bugün tarihi bir belge niteliği taşıyor.
O açıdan Urfa’nın kültürel mirasının arazide gezilerek ortaya çıkarılması, konumlarının belirlenmesi ve hocalarımız vasıtasıyla fotoğraflarının çekilmesi son derece önemlidir. Şimdi bunların bir kısmı maalesef zaman içerisinde yeterince korunamayacak veya bu envanter onların korunmasına vesile olacak. Bunlar tarihi birer belge niteliğindedir. Günümüzde artık her şeyin dijital olduğu bir dönemde internete girilmesi, dijital ortamda erişilebilir hâle getirilmesi de bu projenin önemini artırıyor.
Gerçekten de yaklaşık beş bin civarında insanlık izi taşıyan eserin ortaya çıkması ve bunlara ait bilgilerin kayıt altına alınması ilerleyen dönemlerde analiz edilecektir. Yeni eserler de ilave edilecektir. Bu çalışma buna da vesile olacaktır.
Çünkü böyle bir çalışmayı ortaya koyduğunuz zaman birileri çıkıp ‘Hocam siz böyle demişsiniz ama biz böyle biliyorduk’ veya ‘Burada bir eser atlamışsınız’ diyebiliyor. Bu açıdan da önemlidir.
Ben Şanlıurfa Valisi Hasan Şıldak’ı ve hocalarımızı tebrik ediyorum. Diğer illerin de kendi kültürel miraslarının envanterlerini çıkarmalarının son derece önemli olduğuna inanıyorum”
