Şanlıurfa’nın Haliliye ilçesinde bulunan Şehbenderiye Camii, yaklaşık 120 yıllık geçmişiyle kentin önemli tarihi ve dini yapıları arasında yer alıyor. Topçu Meydanı’nda konumlanan cami, mimari özellikleri ve geçmişiyle dikkat çekerken, adını dönemin İran Ticaret Konsolosu Bekir Beg’den alıyor.
ADINI İRAN TİCARET KONSOLOSU’NDAN ALIYOR
Şehbenderiye Camii, Haliliye ilçesine bağlı Atatürk Mahallesi’nde yer almaktadır. Yapıda bulunan dört kitabeden en eski tarihli olanına göre cami, 1903 yılında İran Ticaret Konsolosu (Şehbender) Bekir Beg tarafından yaptırıldı. Bekir Beg’in Şehbender unvanı nedeniyle yapı zamanla Şehbenderiye Camii adıyla anılmaya başlandı. Caminin diğer kitabelerinde ise 1090 ve 1910 tarihleri yer almaktadır.
İKİ SAHINLI PLANIYLA DİKKAT ÇEKİYOR
Kesme taş işçiliğinin hakim olduğu cami, mihraba paralel iki sahınlı plan düzenine sahiptir. Avluya doğu ve batı yönlerinden giriş sağlanırken, ana giriş kapısı doğu cephesinde yer almaktadır. Basık kemerli kapının üzerinde Arapça kitabe bulunurken, üst kısmı kaş kemer formunda tasarlanmıştır.
Doğu-batı doğrultusunda 23 metre, kuzey-güney doğrultusunda ise 10 metre ölçülerindeki avlunun kuzeyinde imam odası, batısında ise sistem odası bulunmaktadır. Son cemaat yeri beş adet çapraz tonozla örtülü olup altı paye ile bölümlere ayrılmıştır. Doğu bölümünün bir kısmı ahşap paravanla ayrılarak kadınlar mescidi olarak kullanılmaktadır.
Toplam 10 çapraz tonozla örtülü harimde dikdörtgen formlu ahşap pencereler yer almaktadır. Caminin güneydoğusunda bulunan yarım minare ise altı yarım sütunla hareketlendirilmiş olup kesme taştan inşa edilmiştir. Merdivenle çıkılan minare külahla son bulmaktadır.
Şehbenderiye Camii’nin en dikkat çekici özelliklerinden biri ise süsleme unsuruna yer verilmemiş olmasıdır. Sade mimarisi, sağlam taş işçiliği ve fonksiyonel planıyla Osmanlı’nın son dönem dini mimarisini yansıtan cami, günümüzde de ibadete açık olarak Şanlıurfa’nın tarihi dokusunu yaşatmaya devam ediyor.
