Osmanlı’nın son dönemlerinde Şanlıurfa, tarım ve ticaret açısından bölgenin önemli merkezlerinden biri olarak öne çıkıyordu. Kentte yetişen ve halk arasında “Biyan” olarak bilinen meyan kökü ise dönemin en değerli ticaret ürünleri arasında yer aldı. Özellikle şerbet yapımında kullanılan meyan kökü, aynı zamanda yurt dışına ihraç edilen önemli tarımsal ürünlerden biri olarak dikkat çekiyordu.
AMERİKAN MİSYONERİN HATIRALARINDA URFA
1919 yılında Urfa’daki Ermeni Yetimhanesi’nde görev yapan Amerikalı misyoner Mary Caroline Holmes, kaleme aldığı anılarında Urfa’daki meyan kökü ticaretine dair önemli bilgiler paylaştı. Holmes, savaş öncesinde Urfa’dan sevk edilmeye hazır tonlarca meyan kökü bulunduğunu aktarırken, ürünün Avrupa’ya kadar gönderildiğini ifade etti.
Holmes’un anlatımlarına göre Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla birlikte bölgede ticaret büyük ölçüde durma noktasına geldi. Sevkiyat yapılamayınca depolarda bekleyen meyan köklerinin bir kısmının yakacak olarak kullanıldığı belirtildi. O dönemde yaşanan ekonomik sıkıntılar nedeniyle birçok ürün gibi meyan kökü de farklı amaçlarla değerlendirildi.
URFA SOKAKLARININ VAZGEÇİLMEZ LEZZETİ
Urfa’da yıllarca “Biyanbalı” adıyla bilinen meyan kökü şerbeti, özellikle yaz aylarında halkın en çok tükettiği içeceklerden biri oldu. Serinletici özelliği nedeniyle büyük ilgi gören şerbet, sokak satıcıları tarafından bakır güğümler içerisinde taşınarak mahalle mahalle satılıyordu. Kent kültürünün önemli parçalarından biri haline gelen meyan şerbeti, sıcak havalarda vatandaşların adeta vazgeçilmeziydi.
NOSTALJİK KARE DİKKAT ÇEKİYOR
Habere konu olan fotoğrafta ise 1950’li yıllarda Mardin sokaklarında meyan kökü şerbeti satan bir seyyar satıcı yer alıyor. Dönemin kıyafetleriyle görülen satıcının arkasındaki hammallar ise o yılların sosyal yaşamına dair önemli ipuçları veriyor.