Halk arasında zatürre olarak bilinen pnömoni, akciğer dokusunun bakteriler, virüsler veya nadiren mantarlar tarafından istila edilmesi sonucu oluşan ciddi bir enfeksiyondur. Akciğerlerdeki hava keseciklerinin (alveollerin) iltihaplı bir sıvı ile dolmasıyla karakterize olan bu hastalık, oksijen alışverişini bozarak vücudu halsiz bırakır.
ZATÜRRE (PNÖMONİ) NEDİR?
Zatürre, tek bir akciğer lobunu etkileyebileceği gibi her iki akciğeri birden de tutabilir. Genellikle bağışıklık sisteminin zayıfladığı dönemlerde ortaya çıkan hastalık, özellikle bebeklerde, yaşlılarda ve kronik rahatsızlığı olan bireylerde daha ağır seyretmektedir.
ZATÜRRE BELİRTİLERİ NELERDİR?
Hastalık genellikle ani başlar ve belirtiler enfeksiyona neden olan mikroorganizmanın türüne göre değişiklik gösterebilir. En sık görülen zatürre belirtileri şunlardır:
Yüksek Ateş ve Titreme: Aniden yükselen ateş ve eşlik eden üşüme hissi.
Öksürük ve Balgam: Genellikle koyu renkli, bazen kanlı olabilen balgam çıkarma.
Göğüs Ağrısı: Nefes alırken veya öksürürken batma şeklinde hissedilen ağrı.
Nefes Darlığı: Soluk alıp vermede güçlük ve hızlı nefes alma.
Halsizlik ve İştahsızlık: Aşırı yorgunluk hissi, eklem ve kas ağrıları.
Bilinç Bulanıklığı: Özellikle 65 yaş üstü bireylerde en belirgin semptomlardan biri olabilir.
ZATÜRRE NEDEN OLUR? KİMLER RİSK ALTINDA?
Zatürreye en sık yol açan etken Streptococcus pneumoniae adlı bakteridir. Ancak influenza (grip) ve COVID-19 gibi virüsler de zatürreye zemin hazırlayabilir. Risk grubundaki kişiler ise şöyledir:
65 yaş ve üzerindeki yetişkinler,
2 yaş altı çocuklar ve bebekler,
KOAH, astım, diyabet veya kalp hastalığı gibi kronik rahatsızlığı olanlar,
Sigara ve alkol kullanımı olan bireyler,
Bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler.
ZATÜRRE TEŞHİSİ VE TANI YÖNTEMLERİ
Hastalığın tanısı uzman bir doktor tarafından konulur. Fiziksel muayene sırasında akciğer seslerinin dinlenmesinin ardından genellikle şu testler istenir:
Akciğer Grafisi (Röntgen): Akciğerdeki tutulumun yerini ve yaygınlığını gösterir.
Kan Testleri: Enfeksiyonun şiddetini belirlemek için CRP, lökosit vb.
Balgam Kültürü: Enfeksiyona neden olan mikrobu tespit etmek için kullanılır.
ZATÜRRE TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?
Zatürre tedavisi, hastalığın nedenine (bakteriyel mi, viral mi?) ve hastanın genel durumuna göre planlanır.
Antibiyotik Tedavisi: Bakteriyel zatürrelerde zaman kaybetmeden başlanmalıdır.
Destekleyici Tedaviler: Ateş düşürücüler, ağrı kesiciler ve bol sıvı tüketimi.
Hastanede Yatış: Oksijen seviyesi düşük olan veya yaşlı hastalar için gerekebilir.
ZATÜRREDEN KORUNMA YOLLARI VE AŞININ ÖNEMİ
Hastalıktan korunmanın en etkili yolu zatürre aşısı ve grip aşısı yaptırmaktır. Bunun yanı sıra, el hijyenine dikkat etmek, dengeli beslenmek, sigaradan uzak durmak ve kalabalık ortamlarda maske kullanımı riski minimize eder.
