Milyonlarca sürücüyü ilgilendiren ehliyet düzenlemesi TBMM Genel Kurulu'nda ele alındı. Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin ilk 7 maddesi kabul edilirken, aday sürücülere yönelik kurallar da bu maddeler arasında yer aldı.
DÜZENLEME YASALAŞTI MI?
Hayır. Genel Kurul'da yalnızca teklifin ilk 7 maddesi kabul edildi; teklifin tamamı henüz oylanmadı.
Düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için kalan maddelerin de kabul edilmesi, teklifin tümünün oylanması, Cumhurbaşkanı tarafından onaylanması ve Resmî Gazete'de yayımlanması gerekiyor. Bu aşamalar tamamlanmadan yeni kurallar uygulanmaya başlamayacak.
TBMM Başkanvekili Celal Adan, 7. maddenin kabul edilmesinin ardından birleşime ara verdi; komisyonun yerini almaması üzerine birleşim, saat 14.00'te toplanmak üzere kapatıldı.
DÜZENLEME NEDEN YAPILIYOR?
Değişikliğin arkasında Anayasa Mahkemesi'nin bir iptal kararı bulunuyor.
Aday sürücülük sistemi ve buna bağlı yaptırımlar, daha önce kanunda ayrıntılı biçimde tanımlanmamış, düzenleme yetkisi yönetmeliğe bırakılmıştı. Anayasa Mahkemesi, sürücü belgesinin hangi hallerde iptal edileceğine ilişkin yasal çerçevenin çizilmediğini, bu yetkinin tümüyle idareye bırakıldığını belirterek kuralı iptal etti. Yüksek Mahkeme, getirilen sınırlamanın kanunilik koşulunu sağlamadığına hükmetti.
Yeni düzenlemeyle bu hukuki boşluk gideriliyor: yönetmelikle uygulanan aday sürücülük kuralları doğrudan Karayolları Trafik Kanunu'na taşınıyor.
ADAY SÜRÜCÜLÜK SÜRESİ NE KADAR OLACAK?
Kabul edilen maddeye göre, ilk defa sürücü belgesi alanlar ile sürücü belgesi herhangi bir nedenle iptal edilip yeniden belge almaya hak kazananlar, belgenin alındığı tarihten itibaren 2 yıl süreyle aday sürücü kabul edilecek.
Yürürlükteki kanun metninde ise "ilk defa sürücü belgesi alanlar en az bir yıl süre ile aday sürücü olarak kabul edilirler" ifadesi yer alıyor ve sürenin belirlenmesi yönetmeliğe bırakılıyordu. Yeni düzenlemeyle süre doğrudan kanunda tanımlanmış oluyor.
HANGİ DURUMLARDA EHLİYET İPTAL EDİLECEK?
Aday sürücülük süresi içinde şu hallerde sürücü belgesi iptal edilecek:
- Kanun kapsamında sürücü belgesinin geçici olarak geri alınmasını gerektiren bir ihlalin gerçekleştirilmesi
- 75 ceza puanının aşılması
- Araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promilin üzerinde alkollü araç kullanıldığının tespit edilmesi
- Dönüş kuralları, yayalara ilk geçiş hakkı verilmesi ile sürücü ve yolcuların koruyucu sistemleri kullanma zorunluluğuna ilişkin hükümlerden herhangi birinin 3 kez ihlal edilmesi
Basında yer alan değerlendirmelere göre drift ve makas atma gibi ağır ihlaller, belgenin geçici geri alınmasını gerektiren fiiller kapsamında değerlendiriliyor.
Alkol sınırındaki ayrıntı da dikkat çekiyor: Karayolları Trafik Kanunu'nda hususi otomobiller için 0,50, ticari araçlar için 0,20 promil olarak uygulanan ayrım, aday sürücüler bakımından ortadan kalkıyor ve tek sınır 0,20 promil oluyor.
Aday sürücü belgesi iptal işlemleri, kanunda görev ve yetkileri belirtilen trafik zabıtası tarafından yapılacak.
EHLİYETİ İPTAL EDİLEN YENİDEN NASIL ALACAK?
Belgesi iptal edilenlerin yeniden sürücü belgesi alabilmesi için şu şartlar aranacak:
- Sürücü kurslarına yeniden devam etmek ve sınavlarda başarılı olmak
- Kurs eğitimine başlayabilmek için psikoteknik değerlendirmeden geçmek
- Psikiyatri uzmanı muayenesinden onay alarak sürücülüğe engel bir durum bulunmadığını belgelemek
- İdari para cezalarının tamamını ödemiş olmak
- Varsa kanuni bekleme süresini tamamlamak
161 BİNDEN FAZLA EHLİYET İPTAL EDİLMİŞ
Kanun teklifine ilişkin etki analizine göre, 2017 yılından 17 Haziran 2026 tarihine kadar toplam 161 bin 347 aday sürücünün ehliyeti iptal edildi. İptallerin en sık nedeni ise alkol veya uyuşturucu ya da uyarıcı madde etkisi altında araç kullanmak oldu.
KABUL EDİLEN 7 MADDEDE BAŞKA NELER VAR?
Ehliyet düzenlemesinin yanı sıra Genel Kurul'da kabul edilen maddeler şunları içeriyor:
- Damga Vergisi Kanunu'nda değişiklikle nükleer enerji santrali yatırımlarına yönelik teşvik
- Bazı kamu kadrolarına atanabilmek için aranan hizmet süresinin 5 yıldan 10 yıla çıkarılması
- Türk Sivil Havacılık Kanunu'nda değişiklikle, hava aracı kazalarında kurtarma ve yardım faaliyetlerinin uluslararası standartlara uyumlu hale getirilmesi
Genel Kurul'da kabul edilen bir önergeyle, sinema filmlerine yönelik desteklerin Kültür ve Turizm Bakanlığı döner sermaye kaynaklarından karşılanmasını öngören 3. madde teklif metninden çıkarıldı.
