Depozito iade sistemi, ilk uygulandığı dönemden bu yana bazı değişikliklerle bugünkü hâline geldi. Tunceli'de de uygulanan bu sistemde neyin değiştiğini ve güncel işleyişin nasıl olduğunu merak edenler için, yeni dönemin öne çıkan başlıklarını ele aldık.
Kısa çerçeve: Sistemin adı DOA, yani Depozitosu Olan Ambalajlar; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Türkiye Çevre Ajansı yürütüyor.
İADE BEDELİ YÜKSELDİ
Öne çıkan değişikliklerden biri, ambalaj başına verilen bedelde oldu. Pilot dönemde ambalaj başına 25 kuruş olan iade tutarı, yeni dönemde 1 TL'ye çıkarıldı. Bu artış, sistemin daha fazla kullanıcı için cazip hâle gelmesini sağladı.
SİSTEM YAYGINLAŞTI
Bir diğer değişiklik, kapsamın genişlemesi. Başlangıçta sınırlı bir alanda uygulanan sistem, zamanla daha geniş bir yaygınlığa ulaştı ve farklı illerde, bu arada Tunceli'de de görünür hâle geldi. Makine noktaları da bu süreçte artmaya devam ediyor.
İŞLEYİŞ DİJİTALLEŞTİ
Sistemin bugünkü hâlinde işlem tamamen dijital yürüyor. İade, DOA mobil uygulamasında (Google Play veya App Store) oluşturulan QR kodun makineye okutulmasıyla başlıyor. Kazanç ise nakit yerine DOA dijital cüzdanına yükleniyor. Bu cüzdandaki tutar banka hesabına aktarılabiliyor, ATM'den çekilebiliyor ya da anlaşmalı işyerlerinde QR ile kullanılabiliyor.
KABUL EDİLEN AMBALAJLAR NETLEŞTİ
Sistemin güncel hâlinde hangi ambalajların kabul edildiği de belirli. Yalnızca üzerinde DOA logosu bulunan, boş ve şekli bozulmamış PET şişeler, cam şişeler ve alüminyum içecek kutuları kabul ediliyor. DOA logosu bulunmayan ürünler ile karton ve kâğıt ambalajlar kapsam dışında tutuluyor.
DEĞİŞMEYEN ŞEY: TEMEL AMAÇ
Değişikliklere rağmen sistemin temel amacı aynı kaldı: Ambalajı çöpe atmak yerine geri dönüşüme kazandırmak ve bunu yaparken iade edene küçük bir bedel sunmak. Yeni dönemdeki düzenlemeler, bu amacı daha geniş bir kitleye ulaştırmayı hedefliyor.
TUNCELİ'DE GÜNCEL NOKTALAR NASIL ÖĞRENİLİYOR?
Sistem yaygınlaşmaya devam ettiği için, noktalar da güncelleniyor. Tunceli'de en yakın ve aktif noktayı öğrenmek için resmi kaynak öneriliyor: doa.gov.tr "Ambalaj İadesi Nereye Yapılır?" sayfasından il, ilçe ve mahalle seçilerek — Pertek, Hozat ya da Mazgirt fark etmeksizin — güncel nokta görülebiliyor; DOA uygulamasındaki harita da yol tarifi sunuyor.
