Şanlıurfa’nın tarihi ve manevi merkezlerinden biri olan Balıklıgöl Yerleşkesi içerisinde yer alan Halil-ür Rahman Medresesi ve Rasathanesi, yüzyıllardır ayakta duran önemli kültür varlıkları arasında bulunuyor. Eyyübiye ilçesine bağlı Göl Mahallesi’nde, Şanlıurfa Kalesi’nin yaklaşık 225 metre kuzeydoğusunda yer alan yapı topluluğu, geçmişte ilim ve eğitim merkezi olarak hizmet verirken, bugün de ziyaretçilerin ilgisini çekmeye devam ediyor.
YÜZYILLARDIR AYAKTA KALAN EĞİTİM YUVASI
Halil-ür Rahman Camii Külliyesi’nin önemli bölümlerinden biri olan medresenin kesin inşa tarihi bilinmiyor. Ancak araştırmacılar, yapının 12. ve 13. yüzyıllarda Eyyubiler döneminde gerçekleştirilen imar faaliyetleri sırasında inşa edildiğini değerlendiriyor. Medrese, sonraki dönemlerde Memlükler ve Osmanlılar tarafından çeşitli onarımlardan geçirilerek uzun yıllar eğitim faaliyetlerini sürdürdü.
GELENEKSEL MEDRESE MİMARİSİ DİKKAT ÇEKİYOR
Kesme taştan inşa edilen yapı, L planlı mimarisi ve dokuz revaklı düzeniyle dikkat çekiyor. Medreseye yerden yükseltilmiş bir girişten merdiven aracılığıyla ulaşılıyor. Revaklı avlunun etrafında sıralanan talebe odaları, klasik avlulu medrese mimarisinin sade ancak etkileyici örneklerinden birini oluşturuyor. Günümüzde ziyarete kapalı olan medresenin iç bölümleri görülemese de, dış mimarisi tarihi dokusunu büyük ölçüde koruyor.
HZ. İBRAHİM’İN RASATHANESİ OLARAK BİLİNİYOR
Medreseye bitişik konumda bulunan küçük yapı ise halk arasında “Hz. İbrahim’in Rasathanesi” olarak tanınıyor. Rivayetlere göre Hz. İbrahim’in yıldızları gözlemlediği yer kabul edilen bu yapı, Balıklıgöl ve Halil-ür Rahman Camii’nin bulunduğu kutsal alan içerisinde yer alıyor.
Kuzey cephesindeki dikdörtgen giriş açıklığından ulaşılan yapının ortasında sekizgen planlı bir havuz bulunuyor. Havuzdaki suyun Halil-ür Rahman Gölü ile bağlantılı olduğu belirtiliyor.
