Şanlıurfa’nın zengin tarihine ışık tutan önemli mozaik eserlerden biri olan VI. Gavsi Oğlu Balay Mozaiği, yıllar önce Samsat Kapısı dışındaki bir mağarada bulunmuş, ancak daha sonra çalınarak kayıplara karışmıştır. Bugün ne bulunduğu yer, ne de nerede olduğu bilinmektedir.
Mozaik, Şanlıurfa merkezindeki tarihi Samsat Kapısı dışında bir mağarada bulunmuştu. Ancak eserin kim tarafından çıkarıldığı, tam olarak ne zaman çalındığı ve şu an nerede olduğu hala bilinmiyor. 1890 yılında Euting tarafından yapılan çizimleri sayesinde varlığı ve detayları günümüze ulaşmıştır.
ÖZELLİKLER
Eserin III. yüzyılın başlarına ait olduğu düşünülmektedir. Mozaik, zengin süslemeleriyle dikkat çeker. En dışta üçgen motifli bir band, İç kısımda dalga motifi, Onun içinde zincir motifli bir süsleme yer alır.
Mozaik üzerinde toplamda on figür büst halinde işlenmiştir. En üst bölümde dört figür (biri erkek, üçü kadın), İkinci sırada beş figür (biri erkek, dördü kadın), En alt sırada dört figür bulunması gerekirken tahribat nedeniyle sadece bir figür görülebilmektedir.
Bazı kadın figürlerin başında “köfü” adı verilen başlık dikkat çeker. Erkek figürlerin sakallı ve bıyıklı olduğu anlaşılmaktadır.
SÜRYANİCE YAZIT
Mozaiğin en dikkat çeken yönlerinden biri ise üzerinde bulunan Süryanice yazıtlardır. Dört ayrı çerçeve içinde yer alan yazıtlarda aile bireylerinin isimleri sıralanmıştır.
Yazıtların tercümesi şöyledir:
Gavsi kızı Şalmet
Gavsi oğlu Balay
Damay
Sarkin
‘Abşay’ın eşi Kişat
‘Abşay’ın annesi Arhemta
‘Abşay
Mag…
‘Abedşuk
Ben, Gavsi oğlu Balay; bu ebediyet evini kendim için, çocuklarım ve varislerim için yaptım.
Balay oğlu Ani
Ani’nin annesi Şalmet
Samay
Balay oğlu Barnabas
