Şanlıurfa’nın tarihi ve turistik mekanlarının başında gelen Gümrük Hanı kente gelen turistlerin uğramadan gitmediği bir yer olarak dikkat çekiyor. Şanlıurfa’nın kalbinde, Kazaklar Çarşısı’nda yer alan tarihi Gümrük Hanı, asırlara meydan okuyan yapısıyla büyük beğeni topluyor.
AVLU ETRAFINDA KURULU GELENEKSEL HAN MİMARİSİ
Kesme taştan inşa edilen ve dikdörtgen planlı olan han, merkezi bir avlunun etrafına sıralanmış dükkânlardan oluşuyor. Dıştan yuvarlak kemerli giriş kapısı ve avluya açılan sivri kemerli eyvanıyla dikkat çeken hanın, biri iç bedestene, diğeri ise açık çarşıya açılan iki büyük kapısı bulunuyor. Ayrıca geçişi kolaylaştıran küçük kapılar da hanın mimarisine dahil edilmiş.
KANUNİ DÖNEMİNDEN GÜNÜMÜZE UZANAN MİRAS
Kanuni Sultan Süleyman döneminde, Hicri 970 (Miladi 1562) yılında inşa edilen ve Evliya Çelebi’nin seyahatnamesinde “Yetmiş Hanı” olarak anılan yapı, iki renkli taş mimarisiyle kaynaklarda “Alaca Han” ismiyle de geçiyor.
Giriş kapısının hemen yanındaki merdivenle ulaşılan ikinci kat, yuvarlak kemerli sütunlarla birbirine bağlanan tonozlu revaklardan ve bu revakların ardında sıralanmış odalardan oluşuyor. Avluya bakan revakların araları taş korkuluklarla kapatılmış. Hanın giriş eyvanının üzerindeki alan ise geçmişte mescit olarak kullanılmış.