Şanlıurfa’nın Bozova ilçesine bağlı Taşan Mahallesi’nde bulunan 2 No’lu Kompleks Kaya Konut, sahip olduğu mimari özellikleriyle bölgenin tarihi dokusuna ışık tutuyor. Günümüzde yoğun tahribata maruz kalan yapı, geçmişten günümüze farklı amaçlarla kullanılmasıyla dikkat çekiyor.
ÜÇ MEKANDAN OLUŞUYOR
Taşan Mahallesi’nde yer alan kaya konuta giriş, kuzey yönünde sonradan moloz taşlarla “L” şeklinde inşa edilen bir koridor aracılığıyla sağlanıyor. Yapı üç ayrı mekandan oluşurken, mekanlar arasındaki bölme duvarlarının büyük ölçüde tahrip olduğu görülüyor.
Konutun ilk bölümü olan 1 No’lu Mekan, 3,68 x 3,84 metre ölçülerinde ve 2,18 metre yüksekliğinde bulunuyor. Doğu yönünde yer alan ve giriş kapısı olduğu değerlendirilen açıklığın ise günümüzde kapatıldığı tespit edildi.
HAVALANDIRMA BACASI VE NİŞ DİKKAT ÇEKİYOR
Yapının en geniş bölümü olan 2 No’lu Mekan, 6,63 x 4,53 metre ölçülerinde ve 2,16 metre yüksekliğinde. Mekanın güney cephesinde yer alan niş ile tavandaki dikdörtgen planlı havalandırma bacası dikkat çekiyor. Ayrıca bu bölümden 3 No’lu Mekan’a geçiş sağlayan açıklığın bulunduğu bölme duvarının da zaman içerisinde tahrip olduğu belirlendi. 3 No’lu Mekan ise 4,70 x 2,13 metre ölçülerinde dikdörtgen planlı olarak tasarlanmış olup 1,85 metre yüksekliğe sahip.
KAYA MEZARDAN KAYA KONUTA DÖNÜŞTÜRÜLDÜ
Yapının iç kısmında bulunan mimari unsurlar incelendiğinde, kaya konutun ilk kullanım amacının kaya mezar olduğu, daha sonraki dönemlerde ise yaşam alanına dönüştürüldüğü değerlendiriliyor. Bu durum, bölgedeki tarihi yapıların zaman içerisinde farklı ihtiyaçlara göre yeniden kullanıldığını ortaya koyuyor.
Tarihi yapının günümüzde hayvan barınağı olarak kullanıldığı belirtilirken, uzun yıllar boyunca maruz kaldığı insani müdahaleler nedeniyle özgün mimari özelliklerinin önemli ölçüde zarar gördüğü ifade ediliyor.