Şanlıurfa, yalnızca peygamberler ve kadim medeniyetler şehri olmakla kalmıyor; aynı zamanda dünya tarihinin en sarsıcı askerî olaylarından birine de sahne olmasıyla dikkat çekiyor. Bugünkü Şanlıurfa, antik dönemdeki adıyla Edessa, MS 260 yılında Roma İmparatorluğu ile Sasani İmparatorluğu arasında yaşanan büyük bir karşılaşmaya tanıklık etti.
TARİHİN ŞOK EDEN SAVAŞI: EDESSA
Tarihe "Edessa Savaşı" olarak geçen bu çarpışmada Roma İmparatoru Valerian, Sasani hükümdarı I. Şapur karşısında ağır bir yenilgi aldı. Ancak bu savaşın en dikkat çekici tarafı, yalnızca devasa Roma ordusunun bozguna uğraması değildi. Savaşın ardından Roma İmparatoru Valerian, Sasani hükümdarı Şapur tarafından esir alındı. Bu olay, bir imparatorun düşman güçleri tarafından esir alınması bakımından Roma tarihi için son derece ağır bir darbe ve utanç kaynağı olarak kabul ediliyor.
ESİR DÜŞEN TEK ROMA İMPARATORU
Dünya tarihine geçen bu esaret, önemli tarihi kaynaklar tarafından da doğrulanıyor. Britannica’da yer alan bilgilere göre; MS 260 yılında Edessa’da, yani bugünkü Şanlıurfa’da yaşanan bu savaşta Valerian, Şapur’a yenilerek esir düştü. Aynı kaynak, Valerian’ın düşman tarafından esir alınan "tek Roma imparatoru" olduğunun altını çiziyor.
Sasani hükümdarı I. Şapur’un elde ettiği bu eşsiz zafer, yalnızca savaş meydanında kalmayarak Sasani kaya kabartmalarına da konu oldu. Şapur’un bu başarısı, Roma dünyasında büyük bir sarsıntı oluştururken, Sasani tarihinde ise önemli bir güç gösterisi olarak kayıtlara geçti. Britannica, Şapur’un Valerian’ı modern Urfa’da yendiğini ve onu hayatının geri kalanında esir tuttuğunu aktarıyor.
İMPARATORLUKLARIN KADERİNİ BELİRLEYEN TOPRAKLAR
Yaşanan bu sarsıcı olay, Şanlıurfa’yı dünya tarihindeki en sıra dışı gelişmelerden birinin merkezine yerleştiriyor. Çünkü MS 260’ta Edessa’da yaşanan bu savaş, sadece iki imparatorluğun karşılaşmasından ibaret değildi; Roma’nın en güçlü unvanlarından birini taşıyan bir imparatorun esir düşmesiyle tarihe geçen büyük bir kırılma noktasıydı.
Bugün Şanlıurfa sokaklarında yürürken, bu toprakların bir zamanlar Roma ve Sasani imparatorluklarının kaderini etkileyen büyük bir savaşa sahne olduğunu bilmek, kentin tarihî derinliğini bir kez daha gözler önüne seriyor.