Anadolu toprakları, tarih boyunca pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış ve her birinden eşsiz izler taşımıştır. Ancak bu miraslar arasında öyle bir yapı var ki; sadece bir nehri değil, yüzyılları ve kültürleri birbirine bağlıyor. Artuklu döneminin dehasını yansıtan, altına koca bir Ayasofya kubbesinin sığabileceği söylenen Malabadi Köprüsü, dünyanın en geniş taş kemeriyle Batman Çayı üzerinde devleşiyor. Hem bir savunma kalesi hem de kervanların sığınağı olan bu anıtsal yapının nerede olduğunu, mühendislik sırlarını ve ardındaki hüzünlü efsaneyi keşfetmeye hazır mısınız? İşte sizin için derledik…
MALABADİ KÖPRÜSÜ NEREDE?
Malabadi Köprüsü, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde, Diyarbakır il sınırları içerisinde yer almaktadır. Silvan ilçesine bağlı olan köprü, Silvan-Batman yolu üzerinde, Batman Çayı'nın üzerinde konumlanmıştır. Diyarbakır şehir merkezine yaklaşık 100 km, Silvan ilçe merkezine ise 23,2 km uzaklıktadır. Ulaşımı oldukça kolay olan köprü, bölge turizminin en önemli duraklarından biridir.
MALABADİ KÖPRÜSÜ NE ZAMAN VE KİM TARAFINDAN YAPILDI?
Köprü, 1071 Malazgirt zaferinden sonra bölgeye hakim olan Artuklu Beyliği döneminde inşa edilmiştir. Artuklu lideri Hüsameddin Timurtaş tarafından 1147 yılında yaptırılan bu eser, yaklaşık 900 yıldır ayakta kalarak Türk mimarisinin gücünü kanıtlamaktadır. Orijinal adı kaynaklarda Akarman Köprüsü olarak geçse de, halk arasında Mervaniler'in kurucusu Bad'a atfedilen Malabadi Bad'ın Evi/Mülkü ismiyle tanınmaktadır.
MİMARİ ÖZELLİKLERİ: AYASOFYA’NIN KUBBESİNİ İÇİNE ALAN DEHA
Malabadi Köprüsü’nü dünyadaki diğer taş köprülerden ayıran en büyük özelliği, devasa kemer açıklığıdır.
38,60 metrelik kemer açıklığı ile dünyadaki taş köprüler arasında en geniş kemere sahip olanlardan biridir. Ünlü seyyah Evliya Çelebi, bu devasa yapıyı Malabadi Köprüsü'nün altına Ayasofya'nın kubbesi sığar diyerek betimlemiştir.
Köprünün iki yanında, kemerin içerisinde yolcuların ve kervanların kışın sığınabileceği iki oda bulunur. Bu odalar, dönemin sosyal devlet anlayışının ve konaklama kültürünün bir göstergesidir. 150 metre uzunluğunda ve 7 metre genişliğinde olan köprünün yüksekliği su seviyesinden kilit taşına kadar tam 19 metredir.
Renkli taşlarla inşa edilen köprüde, aslan ve güneş gibi figürlerin yer aldığı kabartmalar dikkat çeker. Ayrıca köprünün savunma amaçlı demir kapıları ve nöbetçi odaları da bulunmaktadır.
MALABADİ KÖPRÜSÜ’NÜN ÖNEMİ VE EFSANESİ
Malabadi Köprüsü sadece bir mimari yapı değil, aynı zamanda kültürel bir simgedir. 2016 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne dahil edilen köprü, Orta Çağ Türk mühendisliğinin zirve noktası kabul edilir.
Aynı zamanda bölge halkı için hüzünlü bir sevda hikayesine de ev sahipliği yapar. Efsaneye göre, nehrin iki yakasında yaşayan iki gencin kavuşamaması ve bu çayın üzerindeki geçit vermez sular, Malabadi Köprüsü'nün inşasına ilham olmuştur. Meşhur "Malabadi Köprüsü" türküsü de bu tarihi yapının ihtişamını ve duygusunu günümüze taşır.
