SDR

SDR(Special Drawing Rights) dilimize ‘’özel çekme hakları’’ olarak çevrilmekte. IMF(Uluslararası Para Fonu) tarafından 1969 yılında üye ülkelerin rezerv ihtiyaçlarına destek olmak ve likiditeyi artırmak amacıyla çıkarılmış bir rezerv paradır. Üye ülkelere payları oranında verilen bir çeşit borçlanma kolaylığı ve takas imkanı sağlar. Tarihsel süreç içerisinde SDR ilk çıkarıldığı zaman 1 SDR, 1 ABD Dolarına eşitti. Daha sonra Bretton Woods(bu sisteme üye devletlerin para birimlerinin ABD Dolarına sabitlenmesi ve Doların altın ile dönüştürülebilir tek para olarak kabul edilmesini içeren bir anlaşma) sisteminin dağılmasından sonra 1974 yılında SDR sepeti oluşturuldu. SDR sepeti uluslararası geçerlilik gibi bazı kriterleri taşıyan ülke paralarından oluşmakta. Sepette %41,73 ABD Doları, %30,93 Avro, %10,92 Yuan, %8,38 Yen ve %8,09 Sterlin bulunmakta. Bu sepet beş yılda bir gözden geçirilir. Günümüzde 1 SDR’ nin, 1,42 ABD Dolarına eşit olduğu kabul edilmekte.

  SDR’ ler sınırsız değildir. Her ülkenin belirli bir kotası vardır. Türkiye’ nin kotası %0,98’ dir. IMF dünya piyasasının ihtiyacına göre SDR tahsisi yapabilmekte. En son geçtiğimiz ağustos ayında pandemiyle mücadele kapsamında üye ülkelere 650 Milyar Dolar değerinde SDR tahsis etti. Türkiye’ de bu tahsisten kotası oranında 4,46 Milyar SDR yaklaşık 6,3 Milyar Dolar Merkez Bankasına brüt rezerv olarak dahil etti.

  Diyelim ki SDR hakkımızı kullanmak istiyoruz. Bize tahsis edilen ve merkez bankasının brüt rezervlerine eklenen SDR’ leri üye ülkelerden birinin merkez bankasına veriyoruz ve yerine faizle o ülkeden verdiğimiz SDR’ lerle eş değer para alıyoruz. Kullanmadığımız sürece hiçbir maliyeti yok. Cebimizde kullanıma hazır kredi kartı gibi düşünün. Nasıl ki bize verilen kredi kartının limiti kadar cebimizde olmayan bir para varsa SDR’ leri de öyle düşünebiliriz.    

  Şunu da belirteyim SDR, Stand-by anlaşmalarıyla karıştırılmamalı. Özel çekim hakkını kullanmak için herhangi bir özel imtiyaz gerekmez istenilen zamanda kullanılabilir. Aldığımız parayı nereye kullanacağımız konusunda da serbestlik sağlanmıştır.     

 

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Mehmet Sırrı Aygün - Mesaj Gönder




Anket Bugün Cumhurbaşkanlığı seçimi olsa kime oy verirdiniz?