Meritokrasi

 İçinde bulunduğumuz ekonomik durum ve siyasi gidişat, bizleri yeni kavramlarla tanıştırıyor. Son dönemde sosyal medyada viral olan Meritokrasi’ de bunlardan biri. Belki daha önce de karşılaşmışımdır ancak bir defa hasbelkader sokakta gördüğüm bir yüz gibi unutmuş olabilirim. Peki, nedir Meritokrasi?

  Meritokrasi, kelimesi ilk kez Britanyalı sosyolog Micheal Young’ ın hiciv tarzindaki eseri ‘’Rise of the Meritocracy’’(Meritokrasinin Yükselişi)’ de geçmektedir.

  Meritokrasi, yönetim terminolojisinde farklı bir yere sahip. Yönetim gücünün, yetenek ve kişilerin bireysel üstünlüğüne yani liyakata dayandığı yönetim biçimidir. Bu yönetim şeklinde idare gücü, üstün özellikleri olduğu düşünülen kişiler arasında paylaştırılmaktadır. Sürekli üstün özelliği olduğu varsayılan kişilerin seçildiği ve birbirini seçtiği bir döngü de diyebiliriz. Kayırma yoktur, herkes eşit şartlara sahiptir. Hak edenin ve liyakatin üstünlüğüdür. Bu sistemde yönetimde bir yere gelince durmak yoktur bilakis sürekli kendisini geliştirme vardır. Bu yönetim biçimini destekleyenlere Meritokrat denir. Kendisine ait alt modelleri; meritokratik demokrasi, meritokratik monarşi ve meritokratik teknokrasidir.

  Bu sistemde kişiler mevki kazanmak için bireysel bilgi ve yeteneğe sahip olmalı. Herhangi bir yeteneği veya becerisi olmayan kişinin toplum içinde rol alması mümkün değil. Akrabalık bağı, siyasi görüş, soyağacı, aşiret, hemşehri, zenginlik, eş, dost gibi kavramlar bu sistemde yönetici olabilmek için yeterli değil.

  Kaliforniya Üniversitesinde Meritokrasi ders olarak okutulmakta. Osmanlı Devletindeki devşirme ve lonca sistemleri de Meritokrasiye örnek verilebilir.

  Günümüz şartlarında böyle bir yönetim şekli, bana göre hayal etmenin ötesine geçemez. Zaten dünya genelinde günümüzde Meritokrasi ile yönetilen herhangi bir ülke yok. Daha çok savunduğu liyakatten dolayı demokrasi içinde ve demokrasiyi tamamlayıcı olarak görülmeli. 

  Hayaller Meritokrasi, gerçekler …

 

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Mehmet Sırrı Aygün - Mesaj Gönder




Anket Bugün Cumhurbaşkanlığı seçimi olsa kime oy verirdiniz?