Dünya genelinde en sık rastlanan kanser türlerinden biri olan lösemi, kemik iliğinde kan yapımından sorumlu hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkıyor. Halk arasında kan kanseri olarak bilinen bu hastalık, hem çocukluk çağında hem de yetişkinlikte yaşamı ciddi şekilde tehdit edebiliyor. Ancak tıp dünyasındaki son gelişmeler; akıllı ilaçlar, immünoterapi ve kök hücre nakli gibi yöntemlerle lösemiyi çaresiz bir hastalık olmaktan çıkarıyor. Löseminin nedenlerinden tanı sürecine, en yeni tedavi protokollerinden hayati semptomlara kadar tüm merak edilenleri haberimizde bir araya getirdik.
LÖSEMİ (KAN KANSERİ) NEDİR?
Lösemi, vücuttaki kan üretim sisteminin (kemik iliği) kontrolden çıkmasıyla oluşan bir kanser türüdür. Normal şartlarda kemik iliği; vücudun ihtiyacı olan alyuvar, akyuvar ve kan pulcuklarını üretir. Ancak lösemi durumunda, özellikle akyuvarlar (beyaz kan hücreleri) anormal şekilde ve hızla çoğalarak sağlıklı hücrelerin yerini alır. Bu durum, bağışıklık sisteminin çökmesine, kansızlığa ve ciddi kanamalara yol açabilir.
LÖSEMİ BELİRTİLERİ NELERDİR? BU İŞARETLERE DİKKAT!
Lösemi belirtileri genellikle diğer hastalıklarla karıştırılabilir. Ancak aşağıdaki semptomların süreklilik arz etmesi durumunda vakit kaybetmeden bir uzmana başvurulmalıdır:
Aşırı Yorgunluk ve Halsizlik: Kansızlığa (anemi) bağlı olarak gelişen sürekli bitkinlik hali.
Ciltte Solukluk: Alyuvar sayısının azalmasıyla cildin renginde açılma.
Nedensiz Morarmalar ve Kanama: Diş eti kanamaları, burun kanamaları veya cilt altında nokta şeklinde kırmızı lekeler (peteşi).
Tekrarlayan Enfeksiyonlar: Bağışıklık hücrelerinin görevini yapamaması nedeniyle sık sık hastalanma ve geçmeyen ateş.
Lenf Bezi Şişlikleri: Boyun, koltuk altı veya kasık bölgesindeki lenf bezlerinde ağrısız büyüme.
Gece Terlemeleri ve Kilo Kaybı: İstem dışı hızlı kilo kaybı ve uykudan uyandıran gece terlemeleri.
Kemik ve Eklem Ağrıları: Kemik iliğindeki yoğun hücre çoğalması nedeniyle oluşan ağrılar.
LÖSEMİ TÜRLERİ: AKUT VE KRONİK AYRIMI
Lösemi, hastalığın ilerleme hızına ve etkilediği hücre tipine göre iki ana gruba ayrılır:
Akut Lösemiler (AML ve ALL): Aniden başlar ve hızla ilerler. Acil tedavi gerektirir. Çocukluk çağı kanserlerinde en sık görülen tür Akut Lenfoblastik Lösemi (ALL) iken, yetişkinlerde Akut Miyeloid Lösemi (AML) daha yaygındır.
Kronik Lösemiler (KML ve KLL): Daha yavaş seyirlidir. Belirtiler yıllarca ortaya çıkmayabilir ve rutin bir kan tahlili sırasında fark edilebilir.
LÖSEMİ NEDEN OLUR? RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR?
Löseminin kesin nedeni tam olarak bilinmese de bazı faktörlerin riski artırdığı bilinmektedir:
Genetik yatkınlık ve bazı genetik bozukluklar (Down Sendromu gibi).
Yüksek dozda radyasyona maruz kalma.
Benzene gibi bazı kimyasal maddelere uzun süre maruziyet.
Sigara kullanımı.
Daha önce alınan bazı kemoterapi ilaçları.
LÖSEMİ TANISI NASIL KONUR?
Modern tıp imkanları sayesinde lösemi tanısı kesin bir şekilde konulabilmektedir. Tanı süreci şu adımları kapsar:
Tam Kan Sayımı (Hemogram): Kandaki hücre sayılarının incelenmesi.
Kemik İliği Aspirasyonu ve Biyopsisi: Kalça kemiğinden alınan örnekle hücrelerin laboratuvar ortamında incelenmesi (Kesin tanı yöntemi).
Genetik Testler: Hastalığın alt türünü belirlemek ve tedavi planını oluşturmak için yapılır.