Modern beslenme alışkanlıklarının en pratik ama en tehlikeli üyeleri olan salam, sosis, pastırma ve hazır burger köfteleri hakkında İsveçli araştırmacıların yürüttüğü ve sonuçları JAMA Network dergisinde korkutan bir rapor yayımlandı. Yıllardır kanserojen etkileriyle gündeme gelen bu gıdaların, artık bilişsel çöküşün de ana sorumlularından biri olduğu belirlendi. İngiltere’de yaklaşık yarım milyon kişi üzerinde yapılan dev araştırma, ne yiyorsak oyuz sözünün beyin sağlığı için ne kadar kritik olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
BİR DİLİM YEMEK BİLE RİSK TAŞIYOR
Araştırma sonuçlarına göre, işlenmiş et tüketimi ile demans arasındaki bağ sanıldığından çok daha güçlü. Uzmanlar, günlük sadece 25 gramlık bir tüketimin (yaklaşık bir ince dilim pastırma veya küçük bir sosis zihinsel gerilemeyi tetiklemek için yeterli olduğunu belirtiyor. Özellikle Alzheimer hastalığı riskini yüzde 52 oranında artıran bu gıdalar, beyin dokusunda geri dönülemez hasarlara yol açabiliyor.
İŞLENMİŞ ET NEDEN BEYNE ZARAR VERİYOR?
İşlenmiş etlerin bu denli riskli olmasının temelinde, üretim aşamasında kullanılan koruyucu maddeler yatıyor. Ürünlerin raf ömrünü uzatmak ve rengini korumak için eklenen nitritler, vücutta oksidatif strese ve inflamasyona (iltihaplanmaya) neden oluyor. Bu durum, beyne giden ince damarların yapısını bozarak sinir hücrelerinin beslenmesini engelliyor. Ayrıca yüksek sodyum ve doymuş yağ oranı, tansiyonu tetikleyerek bilişsel kaybı hızlandırıyor.
İŞLENMEMİŞ KIRMIZI ET SUÇSUZ MU?
Araştırmada, biftek, pirzola veya kıyma gibi işlenmemiş etleri makul miktarda tüketen bireylerde benzer bir risk artışına rastlanmadı. Aksine, doğal etin içerdiği B12 vitamini ve minerallerin beyin sağlığını destekleyebileceği vurgulandı. Sorunun etin kendisinde değil, geçirdiği endüstriyel işlemler ve kimyasal katkılarda olduğu tescillenmiş oldu.
NASIL KORUNMALI?
Nörologlar ve beslenme uzmanları, yaşlılık döneminde zihinsel berraklığı korumak için işlenmiş etlerin beslenme listesinden tamamen çıkarılmasını veya özel durumlar dışında tüketilmemesini öneriyor. Protein ihtiyacının daha çok baklagiller, taze beyaz et ve işlenmemiş kırmızı etten karşılanması, beyin yaşlanmasını yavaşlatmanın en basit yolu olarak gösteriliyor.
NE YAPABİLİRİZ? SAĞLIKLI ALTERNATİFLER NELER?
Bitkisel Proteinler Tercih Edin, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi baklagiller hem doyurucudur hem de sağlıklıdır. Fındık, badem, ceviz gibi yağlı tohumlara yönelin. Sağlıklı yağlar içerir ve kalp dostudur. Izgara tavuk, haşlanmış yumurta gibi seçenekler daha güvenlidir.
Paketli ürünlerde nitrit, sodyum nitrat, E250 gibi ifadeleri görünce bir adım geri atın. Eğer et tüketecekseniz yanında mutlaka sebze, tam tahıl ve posa içeriği yüksek gıdalarla denge sağlayın.
