Şanlıurfa’nın simgelerinden biri olan Rızvaniye Camii ve Medresesi, Halilü’r-Rahman Gölü’nün (Balıklıgöl) kuzey kenarında yer alıyor. Bizans dönemine ait St. Aziz Thomas Kilisesi’nin yerine inşa edilen cami, hem tarihi hem de mimari özellikleriyle bölgenin kültürel zenginliğini yansıtıyor.
Caminin avlusunda yer alan medrese, yapıya bütünlük kazandırıyor. Dershane mescidinde yer alan kitabelerdeki bilgilere göre, cami ve medrese 1736 yılında Osmanlı Rakka Valisi Rıdvan Ahmet Paşa tarafından yaptırıldı.
“ZULMİYE CAMİİ” OLARAK DA BİLİNİYOR
Rıdvan Ahmet Paşa, dönemin güçlü ve sert mizaca sahip valilerinden biriydi. Cami inşası sırasında işçilere uyguladığı baskı ve zorlayıcı tutumlar nedeniyle halk arasında cami, “Zulmiye Camii” olarak anılmaya başlandı. Bu halk söylemi zamanla yaygınlaşarak Rızvaniye isminin yanı sıra yapının ikinci bir adı haline geldi.
MİMARİ ÖZELLİKLERİYLE ÖNE ÇIKIYOR
Rızvaniye Camii, düzgün kesme taşlarla enine dikdörtgen planlı olarak inşa edilmiştir. Mihrap duvarı boyunca sıralı üç kubbe bulunur; mihrap önündeki kubbe yuvarlak, diğer iki kubbe ise oval biçimdedir. Son cemaat yeri üç gözlü olup önde iki sütun, yanlarda ise duvarlara oturan üç kubbe ile örtülüdür.
Caminin en dikkat çekici unsurlarından biri, XVIII. yüzyıl Rumili süsleme tarzına sahip ahşap kapısıdır. Geçme ve kakma tekniğiyle yapılan bu kapı, orijinal haliyle günümüze ulaşmış olup Urfa’daki camiler içinde tek örnek olma özelliği taşır.
MİNAREDE BALIK FİGÜRLÜ SÜSLEMELER
Minare, sonradan eklenmiş olup tek gövdeli ve onikigen planlıdır. Kesme taştan yapılan minarenin tek şerefesi bulunur. Şerefe korkulukları altıgen biçiminde petek tarzında işlenmiş, aralarındaki boşluklar ise başları yukarı bakan balık figürleriyle süslenmiştir. Bu özgün tasarım, caminin Balıklıgöl ile olan manevi bağını güçlendirmektedir.
