Hayri Dev, Ege Bölgesi'nin en önemli kültürel değerlerinden biri olarak kabul edilen, saz ustası ve halk ozanı kimliğiyle tanınan bir sanatçıdır. 1933 yılında Denizli’nin Çameli ilçesine bağlı Kolak köyünde dünyaya gelen Dev, bugün 92 yaşındadır. Aslen Denizlili olan Hayri Dev, Anadolu’nun köklü saz geleneğini yaşatması ve nesilden nesile aktarmasıyla halk arasında büyük saygı görmektedir. Türkiye’nin farklı bölgelerinde verdiği konserler, katıldığı kültürel etkinlikler ve aldığı ödüller ile halk müziği alanında unutulmaz bir iz bırakmıştır.
Hayri Dev’in Hayatı ve Kökeni
Hayri Dev, küçük yaşlardan itibaren müzikle iç içe büyüyen bir sanatçıdır. Ege'nin dağ köylerinde büyüyen Dev, doğayla iç içe bir yaşamın içinde halk müziğini özümsemiş, genç yaşta bağlama çalmayı öğrenmiştir. Ailesinin ve çevresinin desteğiyle geleneksel türküler söylemeye başlamış, kısa sürede yeteneğiyle çevresinde tanınmaya başlamıştır. Yörük kökenli olan Dev, Yörük kültürünün müzikle olan bağını sazıyla sahnelere taşımış, “Çameli’nin Sesi” lakabıyla anılmaya başlanmıştır.
Hayri Dev’in müziğinde Ege’nin dağ kokusu, yayla rüzgarı ve yüzyıllardır süregelen halk hikâyeleri yer alır. Hem sözleri hem de ezgileri doğaçlama olarak ortaya koyan sanatçı, gerçek bir aşık kültürünün temsilcisi sayılmaktadır.
Müzik Kariyeri ve Başarıları
Hayri Dev’in profesyonel müzik kariyeri 1970’li yıllarda başlamıştır. Önceleri yerel şenliklerde ve halk konserlerinde sahne alan Dev, zamanla ününü Ege Bölgesi’nin dışına taşır. Konya Âşıklar Bayramı, Muğla Yörük Şenlikleri, Burdur Kültür Günleri gibi pek çok kültürel etkinlikte sahne alarak halk müziğini geniş kitlelere ulaştırır.
Dev’in repertuarında en çok bilinen eserlerden bazıları şunlardır:
-
Yörük Kızı
-
Çameli’ye Vardım
-
Dağların Ardında
-
Ege’nin Havası
Bu eserler yalnızca bölgesel bir başarı kazanmakla kalmamış, Türkiye genelinde halk müziği dinleyicileri arasında beğeni toplamıştır.
Hayri Dev’in en büyük dönüm noktalarından biri, 2008 yılında UNESCO tarafından "Yaşayan İnsan Hazinesi" seçilmesidir. Bu ödül, geleneksel sanatların korunmasına katkı sunan isimlere verilir ve Dev’in sadece bir sanatçı değil, aynı zamanda kültürel miras taşıyıcısı olduğunu tescillemiştir. Aynı yıl, Türkiye Kültür ve Turizm Bakanlığı da Dev’e Kültürel Miras Taşıyıcısı Ödülü vermiştir.
Son Yıllardaki Etkinlikleri
92 yaşında olmasına rağmen Hayri Dev, zaman zaman çeşitli etkinliklerde sahne almaya devam etmektedir. En son 21 Mayıs 2025 tarihinde Denizli Valiliği tarafından düzenlenen bir kültürel etkinlikte sahne alan Dev, sazı ve türküleriyle izleyenleri büyülemiştir. Sosyal medyada bu performans büyük ilgi görmüş ve “efsane geri döndü” yorumlarıyla karşılanmıştır.
Genç kuşaklara halk müziğini sevdirmek ve saz geleneğini aktarmak amacıyla zaman zaman atölye çalışmaları ve söyleşilere de katılan Dev, özellikle Ege Üniversitesi ve Pamukkale Üniversitesi gibi kurumlarda müzik öğrencileriyle buluşmuştur.
Hayri Dev’in Ailesi: Eşi ve Çocukları
Hayri Dev, Fatma Dev ile evlidir. Evliliklerinden dört çocukları bulunmaktadır. Eşi Fatma Dev, sanatçının hayatındaki en büyük destekçilerinden biridir. Kamuoyunda fazla görünmemeyi tercih eden Fatma Dev, eşine verdiği desteği daha çok arka planda sürdürmektedir. Hayri Dev, bir röportajında eşinden “Fatma, sazıma ilham, evime huzur” sözleriyle bahsetmiştir. Bu sözler, hem evliliklerine hem de aile yaşantılarına dair ipuçları vermektedir.
Çocuklarının da müziğe ve bağlama geleneğine ilgi duyduğu bilinse de, onlar da aile geleneğine uygun olarak medyada yer almayı tercih etmemektedir. Aile yaşamlarını daha çok Çameli Kolak Köyü’ndeki evlerinde, doğayla iç içe ve sade bir şekilde sürdürüyorlar.
Hayri Dev’in Kültürel Mirası
Hayri Dev yalnızca bir ozan değil, aynı zamanda yaşayan bir kültürel arşivdir. Sözlü kültürün yaşatılmasında ve Anadolu’nun müzik hafızasının gelecek nesillere aktarılmasında önemli bir köprü görevi görmektedir. Hem Türk müziği akademisyenleri hem de genç sanatçılar tarafından saygıyla anılan Dev’in türküleri, TRT arşivlerinde ve özel koleksiyonlarda da yer almaktadır.
“Hayri Dev’in sazı sustuğunda Ege susar” sözleri, onun bu coğrafyadaki etkisini ve önemini en iyi şekilde özetlemektedir.
Hayri Dev, Ege’nin bağrından çıkan, halkın sesi, Anadolu’nun sazı olan bir isimdir. 92 yaşında olmasına rağmen sahnede türkü söylemeye devam eden Hayri Dev, hem mütevazı yaşamı hem de kültürel katkılarıyla örnek bir sanatçıdır. Aslen Denizlili, evli, dört çocuk babası olan Dev’in müzik kariyeri ve kültürel mirası, sadece Ege Bölgesi için değil, tüm Türkiye için büyük bir değerdir. Onun eserleri ve sazı, gelecek kuşaklar için birer kılavuz niteliğindedir.
