Modern hava savaşının en çok konuşulan platformlarından biri olan F-35, hem taşıdığı teknolojiler hem de yayıldığı ülke sayısıyla gündemde kalmayı sürdürüyor. Görünmezlik kabiliyeti, gelişmiş algılayıcıları ve çok rollü yapısı, uçağı yalnızca bir savaş jeti olmaktan çıkarıp sahada veri toplayıp paylaşan bir sisteme dönüştürüyor. Aşağıda uçağın temel özellikleri, varyantları, silah kapasitesi ve ülkelere göre güncel sayıları yer alıyor. Peki bu uçağı öne çıkaran teknik kabiliyetler neler, F-35A, F-35B ve F-35C hangi görevler için geliştirildi ve hangi ülkenin envanterinde kaç adet F-35 bulunuyor? İşte 2025 verileriyle ülke ülke sayılar ve öne çıkan tüm detaylar.
F-35 SAVAŞ UÇAĞINI ÖNE ÇIKARAN ÖZELLİKLER NELER?
F-35 Lightning II, beşinci nesil bir muharip jet olarak düşük görünürlük teknolojisi ve gelişmiş sensör altyapısıyla tanımlanıyor. Uçak, topladığı bilgileri diğer hava unsurlarıyla paylaşarak taarruzun yanında keşif, elektronik harp ve yakın hava desteği görevlerinde de kullanılabiliyor. Bu ağ merkezli yapı, F-35'i tek başına iş gören bir platform olmaktan çok sahadaki diğer unsurlarla birlikte çalışan bir sistem hâline getiriyor.
Performans tarafında uçağa gücünü Pratt & Whitney imalatı F135 motoru veriyor. Bu motor sayesinde Mach 1,6 hıza ulaşabilen jet, 50.000 feet irtifada görev yapabiliyor ve +9 g'ye varan manevralarla yüksek çeviklik gerektiren görevlerin altından kalkabiliyor. Dahili yakıt kapasitesinin F-16 gibi önceki nesil uçaklara kıyasla daha yüksek olması, menzil ve görev süresi bakımından daha geniş bir operasyon alanı sağlıyor.
F-35'İN GÖRÜNMEZLİK VE SENSÖR FÜZYONU TEKNOLOJİSİ NASIL ÇALIŞIYOR?
Uçağın en belirleyici kabiliyetlerinden biri, farklı algılayıcılardan gelen verileri tek bir muharebe tablosuna dönüştüren sensör füzyonu. Radar, kızılötesi ve elektronik istihbarat bilgilerinin aynı ekranda birleştirilmesi, pilotun etrafındaki sahayı daha hızlı ve bütünlüklü okumasına imkân tanıyor.
Görünmezlik avantajını korumak için F-35, mühimmatını gövde içindeki dahili bölmelerde taşıyabiliyor. Görev daha fazla yük gerektirdiğinde harici istasyonlar devreye giriyor; ancak bu durumda taşıma kapasitesi artarken düşük görünürlük avantajı geriliyor. Bu denge, uçağın hangi görevde hangi konfigürasyonla uçacağını belirleyen temel unsurlardan biri.
F-35A, F-35B VE F-35C ARASINDAKİ FARKLAR NELER?
F-35 programı, farklı kuvvetlerin ihtiyaçlarına göre şekillenen üç ayrı varyant üzerine kuruldu. Her model, kullanılacağı ortama göre farklı bir kalkış ve iniş yeteneğiyle geliştirildi.
Standart pistlerden klasik kalkış ve iniş yapabilen F-35A, ABD Hava Kuvvetleri'nin en çok tercih ettiği model olarak biliniyor. F-35B ise kısa mesafeden kalkış ve dikey iniş kabiliyetiyle ayrışıyor; bu özellik, uçak gemisi bulunmayan ama kısa pist ya da amfibi platformlardan operasyon yürütmek isteyen ülkeler için elverişli bir seçenek sunuyor. Daha geniş kanat açıklığına sahip F-35C ise uçak gemisi operasyonlarına uygun biçimde tasarlandı ve ABD Donanması'nın ihtiyaçları doğrultusunda kullanılıyor.
F-35 HANGİ SİLAHLARI VE NE KADAR MÜHİMMAT TAŞIYOR?
F-35, toplam 11 silah istasyonuna sahip bir platform. Düşük görünürlük modunda mühimmat dahili bölmelerde taşınırken, daha yüksek yük gerektiren görevlerde harici istasyonlar da kullanılabiliyor.
Uçak, 2.000 poundluk bombaları taşıyabiliyor. Elektronik harp, yakın hava desteği ve savunma baskısı gibi görevlerde iş görebilmesi, F-35'i yalnızca hava üstünlüğü için değil çok rollü operasyonlar için de aranan bir platform hâline getiriyor.
HANGİ ÜLKEDE KAÇ F-35 VAR? ÜLKELERE GÖRE 2025 SAYILARI
F-35, ABD'nin yanı sıra çok sayıda NATO üyesi ve müttefik ülkenin envanterinde bulunuyor. 2025 itibarıyla aktarılan teslimat ve sipariş verileri, uçağın ne kadar geniş bir coğrafyaya yayıldığını gösteriyor.
En büyük filoya sahip ABD'de 500'den fazla F-35 teslim edilmiş durumda ve toplamda 2.400'ü aşan uçak planlanıyor. Avustralya 72 uçağı envanterine kattı, 37 uçak için sipariş süreci sürüyor. Japonya'da 40 F-35 aktif kullanımdayken toplam sipariş 147'ye ulaşıyor. İsrail 36 uçağı teslim aldı; hedef 75 uçağa çıkmak.
Avrupa kanadında Norveç 52, Hollanda ise 46 F-35'i kullanıma aldı. İtalya'nın envanterinde 24 F-35A ve 8 F-35B olmak üzere 32 uçak bulunuyor. Asya'da Güney Kore 39 uçağı teslim aldı ve siparişleri devam ediyor. Bunların dışında Polonya, Romanya, Finlandiya, İsviçre, Almanya ve Yunanistan da sipariş veren ülkeler arasında. 2030'a kadar Avrupa'da 550'yi, Asya-Pasifik'te ise 300'ü aşan sayıda F-35'in görev yapması öngörülüyor.
F-35 NE KADAR? PROGRAMIN MALİYETİ VE TARTIŞMALAR
F-35, tek uçak için yaklaşık 80 milyon dolara ulaşan birim maliyetiyle dünyanın en büyük ve en pahalı savunma projeleri arasında gösteriliyor. Bu rakam, programı hem askeri hem de mali açıdan sürekli mercek altında tutuyor.
Pentagon raporlarında, bakım sürelerinin beklenenden uzun olduğu ve bazı yazılım ile sistemlerde arıza bildirimleri yaşandığı belirtiliyor. Otomatik arıza teşhis sisteminin zaman zaman yanlış alarm vermesi de uçakların operasyonel hazır bulunuş oranını etkileyen başlıklar arasında sayılıyor.
Görünmezlik teknolojisi, sensör füzyonu ve çok rollü yapısıyla F-35, kullanıldığı ülke sayısı arttıkça modern hava kuvvetlerinin merkezindeki yerini koruyor. Maliyeti ve teknik tartışmaları sürse de uçağın yeni envanterlere katılımı ve planlanan teslimatlar, önümüzdeki yıllarda da gündemde kalacağına işaret ediyor.
