Ulu Cami'de Dörtgen Taşlardan Yapılmış Güneş Saati

Şanlıurfa tarihi Ulu Camii'de bulunan, insanların 19. Yüzyıla kadar kullandığı Güneş Saatini görenler kendine çekiyor.

Ulu Cami'de Dörtgen Taşlardan Yapılmış Güneş Saati
Şanlıurfa merkezde sinagog iken kiliseye çevrildiği daha sonra yıkıldıktan sonra da kalıntılarının yerine Büyük selçuklular döneminde Zengiler tarafından yaptırıldığı tahmin edilen 75 kolon üzerine bina edilen 1200 kişi kapasiteli Kızıl Kilise olarak bilinen Ulu Cami mimarisiyle tarihten izler taşıyor.
Cami avlusunda dikkat çeken güneş saati, dört köşeli taşlardan yapılan 1,5 metre yüksekliğinde taşların tam ortasında bir demir çubuk bulunuyor. Bu demir çubuğun gölgesi güneşin durumuna göre yer değiştirerek zamanı belirliyor. İnsanlar bu demir çubuğun gölgesine bakarak namaz vakitlerini öğrenilebiliyorlardı.
Ulu cami içerisinde bulunan Güneş saati vatandaşların dikkatini kendine çekiyor. Vatandaşlar demir saç üzerinde bulunan işaretlere bakarak saati öğreniyor. Güneşin konumuna göre saatin belirleniyor, güneş ilerledikçe demir çubuğun gölgesi de farklı bir saat çizgisi üzerine geliyor.
Güneş Saati Nedir?
Güneşin gökte çizdiği harekete göre yerde bıraktığı bölgenin biçiminden yararlanılarak yapılan bir çeşit basit saattir.
En basit şekli olarak, yere bir çubuk dikmek ve onun verdiği gölgeyi izlemekle zaman hakkında bir fikre varmak mümkündür. Zaman kavramı insan için her yüzyılda değerli olmuştur bunu nereden anlıyorsunuz diyosanız eski zamanlarda saati hesaplayabilmek için yapılan güneş saatlerinden anlayabilirsiniz.
Belki Günümüzdeki gibi hatasız değillerdi fakat o yıllar için kendilerinin ihtiyaçlarını karşıladığı neredeyse kesin gibi. Güneş saati nedir ve nasıl yapılır diye düşünüyorsanız hemen anlatalım; Güneş ışınlarının düştüğü bir düzlem ortasına bir çubuk dikilirdi. Güneş ışınları çubuğun üzerine düştüğünde cismin güneşin yönüne bağlı olarak gölgesi düşerdi. İşte bu gölgeye bakılarak saat hesaplanmaya çalışılırdı buna güneş saati denilmekteydi.
Bu yöntem tamamen doğru saati vermiyordu, çünkü gölgenin uzunluğu yardımıyla belirlenen zaman gerçek saati göstermeye yeterli değildi. Bütün uğraşmalara ve farklı yöntemlere rağmen, en sağlıklı bilgiye güneş saatinin icadı ile kavuşulmuştur.
Ulu Cami
Eyyübiye ilçesi Camikebir mahallesinde bulunan tarihi Ulu Cami mimarisiyle adeta tarihi bugüne taşıyor. Şanlıurfa merkezindeki camilerin en eskileri arasında yer alan tarihi camii eski bir sinagog iken M.S. 435-436'da ölen Piskopos Rabula tarafından St. Stephon Kilisesi'ne dönüştürüldü. Kırmızı renkteki mermer sütunların çok olması nedeni ile "Kızıl Kilise" olarak da adlandırılan yapının yerine, 1170-1175 yıllarında Zengiler tarafından yaptırıldığı tahmin ediliyor. Kitabelere göre Ulu Camii; 1684, 1779, 1780 ve 1870 tarihlerinde onarım görerek gönümüze kadar gelmiştir.
Bahçesindeki güneş saati, sekizgen köşeli saat kulesi ve mimarisiyle Anadolu'nun en eski camileri arasında yer alan Ulu Cami, Suriye'nin Halep kentindeki Zekeriya Cami ile mimari bakımından benzer özellikler gösteriyor. Avlusunda, Mevlana Halid Bağdadi Oğlu Şehaübeddin Ahmet adına bir türbe, güneş saati yer alan caminin içerisinde su kuyusu bulunuyor. Halk arasındaki bir inanışa göre Hz. İsa’nın, Kral Abgar’a, Havarisi Thomas’la gönderdiği mendil bu kuyuya düşmüştür. Bu nedenle camiinin içindeki kuyunun suyu, şifalı olarak kabul edilir. Minareye, Cumhuriyet döneminde bir saat eklenerek saat kulesine dönüştürülmüştür. Minare, aynı zamanda şehrin ilk ve tek saat kulesi görevini de görmektedir.
Ulu Cami 2011 yılında bir yıllık bir restorasyon çalışmasının ardından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ve Ak Parti Şanlıurfa Milletvekili Faruk Çelik tarafından açılmıştı.
Güncelleme Tarihi: 13 Aralık 2018, 10:24
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER