ŞANLIURFA'NIN VAZGEÇİLMEZİ KUŞÇULUK

Kuşçuluk, zevk için yapılmakla birlikte kendine özgü özellikleri olan bir meslek olarak da görülmekte ve halk dilinde kuş besleyip uçuranlara 'Kuşçu' adı verilmektedir. Şanlıurfa'da kuşçuların buluştuğu 'Kuşçu Kahvehaneleri' vardır. Şanlıurfa halkının kuşa verdiği değer mimariyi de etkilemiştir. Bu evlerin hayata(avlu) bakan pencerelerinin üst kısmında 'Kuş Takaları' denilen kuş evleri bulunur. Şanlıurfa'daki kuş türleri arasında; ev kuşları (angut), kafes kuşları, evlere alışmış yabani kuşlar (güvercin), Halis kuşlar (eğitilmiş ve eve alışmış) ve Yapışan (taklacı)kuşları sayabiliriz.

Anadolu’da birçok yörede güvercin besleyip uçurulmasına rağmen, Şanlıurfa kadar yaygın bir bölge yoktur. Yaşlı kuşçuların anlattığına göre eskiden en çok kuş Halep’te beslenirmiş. Daha sonraları Şanlıurfa’da kuş sayısı çoğalmış ve bu konuda Şanlıurfa ünlü olmuştur. Böylece geniş bir kuş kültürü oluşmuştur. Şanlıurfa’da 200-300 adet kuş besleyen “Meraklılar” vardır. Evlerde beslenen kuşların sayısı 25 binin üzerindedir. Kuşçuluk genelde esnafın özel zevklerinden biridir. Akşama doğru dükkânını kapatan kuş meraklısı ve yetiştiricisi hemen kuşlarıyla beraber olur ve günün bütün yorgunluğunu, stresini unutur. Şanlıurfa’da kuşçuluğun yaygınlık nedeni evlerin elverişli olmasındandır. Hayatların (avluların) geniş ve gürültüden uzak oluşu, damların toprak ve düz oluşu kuşçuluk için çok elverişlidir. Kuş beslenen evlerde “Hayat’ın bir yanında veya damların uygun bir köşesinde kuş matarları (evleri) vardır. Bazen avludaki bir oda da kuş evi olarak kullanılır.

İnsanoğlu ile kuşlar arasındaki dostluğun başladığı yer olduğu söylenen Şanlıurfa’da güvercinden geçilmiyor. Kuş fiyatları 5 bin ile 500 bin TL arasında değişiyor. Şanlıurfalı kuşçular, ‘Güvercin beslemek bizim için vazgeçilmesi zor bir iş. Bu bağlılık hastalık derecesinde’ diyorlar. Yüzlerce türde kuş çeşidini içinde barından kuşçu kahvehaneleri ve kuşçu borsaları, yörenin vazgeçilmezleri arasında yer alıyor. Çarşamba ve cumartesi akşamları kahvehanelerde kurulan kuş borsasında, sarı aynalı, gök ses, keşpir, miski ve daha nice kuş çeşidi, yeni sahiplerini bulmak için süslenip satışa sunuluyor. Kuşlar hakkında ‘Onlar bizim her şeyimiz’ diyen Urfalı kuşçular şunları dile getiriyor: ‘Onlara yürekten bağlıyız. Besler, süsler, takılar takarız. Herkes kendi kuşuyla övünür.

Kuşçu kahveleri hâlâ gözde

Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yaygın olan, ancak Şanlıurfa kültüründe ayrı bir yeri ve önemi bulunan “kuş kahvehaneleri”, günümüzde de varlığını sürdürüyor. Halk dilinde kuş besleyip uçuranlara “kuşçu” denilirken, kuşçuluk, Şanlıurfa’da özel meraklardan biri olarak yerini koruyor. Her Şanlıurfalı endamlı ve mağrur bir yaratık olan kuşları canı gibi sever, besler, süsler, takılar takar ve kendini ona bağlarken, zevk için yapılan “kuşçuluk” kendine özgü bir meslek olarak da görülmekte. Şanlıurfa’da, eskiden beri kuşçuların buluştuğu mekânlardan olan “kuşçu kahvehaneleri”nden günümüzde 5 tanesi varlığını sürdürüyor. Müşterilerini, kuş meraklılarının oluşturduğu bu kahvehaneler, insanlarla kuşların dostluğunun yeşerdiği mekânları oluşturuyor.

YORUM EKLE
YORUMLAR
a.kadir karadağ
a.kadir karadağ - 1 ay Önce

ellerine sağlık mehmet demir