banner112
banner54

ŞİRKETLERDE  HİLELER
  hüseyin bozkurt Hilenin olmadığı bir iş, iletişim, siyaset ve ticaret yok gibi. Şahıs firmalarında ve küçük esnaf boyutlu işletmelerde her şeyi bir kişi yaptığından, hile yapmak zordur. Bu nedenle, genellikle 100’e kadar işçi çalıştıran şirketlerde en fazla hile olduğu uzmanlarca tespit edilmiştir. Bizde, buradan hareketle şirketlerdeki hilelerden bahsedeceğiz. Şirketlerde yapılan hileler; işletme içindeki kişiler tarafından yapılabileceği gibi, işletme dışından kişiler tarafından da yapılabilmektedir. İşletmede çalışanlar, yöneticiler ve şirket ortaklarınca yapılan hileler genellikle iç hilelerdir. Satıcı ve müşteri hileleri ise dış hilelerdir. Hileler, muhasebe kayıtlarında yapılabileceği gibi, kayıtlarda gösterilmeyen hileler de olmaktadır. Kayıtlarda olan bir varlığın çalınması veya haksız kullanılmasının kayıtlarda gizlenerek yapılması hilenin kayıt içi hile olduğunu gösterir. Muhasebede kaydı olmayan bir çalma ya da varlığı alıp kullanma kayıt dışı hileye örnektir. Hileler, bir defa vur kaç yapılabileceği gibi, sistematik ve devamlı da olabilir. Bir defa yapılan hileler tutar olarak büyük olur. Bu tür hileler işletme çalışanı tarafından yapılır. Hile ortaya çıktığında ilgili ortadan kaybolur. Bir daha çalışma ortamı olmaz. Sistematik hileler, ufak ve devamlı yapılır. Bu hilelerin ortaya çıkması zordur. Hileler gizlenerek yapılacağı gibi gizlenmeden de yapılabilir. Hilenin ortaya çıkması zor ise, hilenin bağışlanacağı düşüncesi var ise, kişi gizleme becerisine sahip değilse ve bir defalık vur kaç şeklinde yapılıyorsa hileler gizlenmeden yapılır. Ama hilenin ortaya çıkmasını zorlaştıran işlemler yapılıyorsa bu hile gizlenmiş hiledir. Şirketler, bir aileye, bir kişiye veya birden çok ortağa ait olabilmektedir. Bu nedenle, şirketin sahiplerinin yapısı da değişik hilelere yol açabilmektedir. Yani, eşi ve küçük çocuğu ile şirket kurmuş bir kişinin kendi şirketine hile yapması söz konusu olmayabilir .Ama çok ortaklı şirketlerde, şirket ortakları da hile yapmaktadırlar. Hileyi yapanlar, şirketin durumuna göre değişebilmektedir. Şirketlerde yaygın olarak hileler şu kişiler tarafından yapılır: 1-      Çalışanlar, 2-      Yönetici ve işletme sahipleri, 3-      Şirkete mal satanlar, 4-      Şirketten mal alanlar   Çalışanların yaptığı hileler, en yaygın hilelerdir. Bu hile şeklinde; işletme varlıklı şahsi çıkar için kullanılır. Kasadan para çalmadan tutun, şirket aracının, telefonunun ve mesaisinin şahsi amaçlarla kullanılmasına kadar geniş bir yelpazeye sahiptir. Çalışanlar tek başlarına hile yapabilecekleri gibi, satıcı ve müşterilerle birlikte hareket ederek de hile yapabilirler. Bazen de şirket içinde diğer kişilerle veya şirketin bir ortağı ile birlikte hareket ederek hile yaparlar. Birkaç örnek vermek gerekirse; fatura hileleri, çek-senet hileleri, bordro hileleri, gider hileleri, nakit paranın çalınması, mal satışlarının kayda alınmaması, düşük alınması, tahsilatın kayda alınmaması, çek ve senetlerin çalınması, depolardan mal çalınması, hurdaların çalınması, satıcılardan rüşvet alma, büyük hediyeler alma şeklinde gerçekleşebilir. Onlarca daha hile şekli sayılabilir. Yönetici hileleri ise; şirketi yönetenlerin veya ortakların raporlama hileleri, hileli iflas, üçüncü kişilere bilgi sızdırma vb hareketleri yaparak şirket varlıklarını çalar ya da şahsi amaçları için kullanırlar. Mal satanların yaptığı hileler ise; genellikle şirket çalışanları ile ilişki kurarak eksik mal yükleme, çift fatura ve sahte fatura kesip parasını alma, rüşvet verip malı pahalı satma vb. şekilde ortaya çıkmaktadır. Mal alanların yaptığı hileler ise; hırsızlık, sahte mal iadeleri, sahte kredi kartı ve sahte çek ve senetler vermek gibi hilelerdir. Yapılan hileler ve hileyi yapanlarla ilgili bu açıklamalardan sonra, asıl olan bu hilelerin nasıl önleneceğidir. Hile; genel olarak güvene dayalı işlem yapılan, kontrolün hiç olmadığı ya da az yapıldığı, muhasebenin gününde ve detaylı tutulmadığı ve yönetimin tamamen profesyonellere bırakılıp, şirket sahiplerince hiç denetim yapılmayan işletmelerde daha yaygın görülür. Hile ve yolsuzluklarla karşılaşmak istemeyen işletme sahip ve yöneticileri; Kayıtları gününde yaptırmaları, depolarını, işlemlerini örnekleme yoluyla haber vermeden kontrol etmeleri, büyümüş firmaların bir iç denetçiye işlemlerini kontrol ettirmeleri, bunu yaparken yönetici ve kilit insanları rahatsız etmeden, onlarla birlikte yapmaları, bunların karşı çıkması veya işi savsaması durumlarında bunları değiştirerek, kontrol sistemine uyumlu personel alınması, esasen yolsuzlukları küçükken ve ilk tespitlerinde kesin ve radikal kararlar alarak etkin bir yönetim sergilemeleri, gerekir.  
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
HABERLER