banner112
banner54

BEŞ “N” BİR “K”

Hemen hatırladınız,  5N 1K ; 2000 yılından beri, Cüneyt ÖZDEMİR’in sunduğu ve önemli konuların sunulduğu bir programın adı. Beş (N) harfi ile bir (K) harfi; haber öğelerini oluşturan soruların baş harfleridir. Ne ? Ne zaman? Nerede ? Nasıl? Niçin? Ve Kim? sorularını sorarak haberin kaynağına inebilirsiniz.  İlginç bir harf benzerliği de bu soruların İngilizce karşılıklarında da görülmektedir. Bu sorular; ingilizce de What? When? Where? Why? How ? Who? Gibi benzer kelimelerle ifade edilir. 5W 1H gibi. 

                  Amacım bu programı anlatmak, övmek, eleştirmek değil elbet. Amaç, iletişim ve habercilikte bu soruların nasıl oluştuğu, nereden çıktığı, nasıl bulunduğu, esasen bu soruların insan üzerindeki etkilerini ve bu soruları hayatımızda kullanıp kullanmadığımızı, bu soruların toplum üzerindeki etkilerinin neler olduğunu araştırmak ve siz okuyucularımıza da düşündürmek.

                 İş yaparken, planlama yöntemi olarak da kullanılır. Başarısızlıkların çoğuda bu tür bir sorgulama, test ve plan yapılmadığı için meydana gelmektedir. En ufak bir olayda veya bir işe başlarken bile bu soruları kendi kendimize veya karşımızdaki kişiye sorarak o işi plana bağlar isek eksiksiz çözümleriz.

                “ Ne” sorusu bize KONUYU,

                 “NİÇİN” “NEDEN” sorusu  bize AMACI,

                 “NASIL” sorusu bize YÖNTEMİ,

                  “Nerede” sorusu bize MEKANI,

                  “Ne zaman” sorusu SÜREYİ,

                  “KİM” sorusu işin SORUMLUSUNU bize anlatır. 

                  Bir haberi yazarken, bir işi planlarken ve bir olayı anlatırken bu altı sorunun cevabını içinde buluyorsanız ve doğru bir şekilde uyguluyorsanız, doğru yoldasınız demektir. Bu soruların cevaplarından biri veya bir kaçı eksikse o işte bir yanlış, bir eksiklik var demektir.  

                  Öte yandan, her anne baba çok iyi bilirler ki; çocukları 3-4 yaşında iken, birçok sorular sorarlar. Bazen bu sorulara cevap vermekte ebeveyn olarak zorlanırız. Belki de verecek cevabımız yoktur. Ya da korkarak cevap vermeyiz. Bazen soruları cevapladıkça peşinden yeni sorular da gelir. Çocuklar saf, sıfır bilgiye sahip olduklarından her şeyi öğrenmek ve o günkü mantıklarına göre bir yerlere oturtmaya çalışırlar. Bu sorularını genellikle: Nedir? Neden?  Nasıl? Niçin? Nerede? Kim? Gibi sorular şeklinde sorulduğunu biliyoruz. 

                  3 Yaşındaki çocuk önce renkleri öğreniyor.  Bir gün size “anne gök neden mavi?”  “Kim maviye boyamış?” Diye sorduğunda siz dünyanın boşlukta olduğunu, ondan uzaklaştıkça mavi renkli gibi göründüğünü söylerseniz belki anlamaz. Belki de boşlukta NASIL duruyor? Kim tutuyor? Gibi soruları sormaya devam eder… Velhasıl çocuklar ilk yaşlarında duydukları, gördükleri  her şeyi sorarlar. Hem de utanmadan, korkmadan, sıkılmadan, yorulmadan…. Onlara sabırla, anlayacakları dilden ve doğruları söyleyerek cevap vermek gerekir. Cevap veremediğimiz ve anlatamayacağımız konuları yanlış bilgi vermektense, sonra görüşelim diyerek, araştırıp cevaplayalım. Yanlış şeyler öğretmemeliyiz. Onları korkulara ve yanlış düşüncelere sevk edecek, soru sormaktan çekindirecek cevaplar, tepkiler vermemeliyiz.

                  Habercilik; doğru bilgileri, ayrıntılarıyla ve çıkar gözetmeksizin halka iletmektir. Bu doğru haberciliktir. Doğru haberin içinde bu altı sorunun cevapları net olarak yer alırsa haberde doğru aktarılmış olur. Saf, temiz, bilgisiz, tarafsız, korkusuz, çıkarsız düşünen insanoğlu üç yaşındaki çocuktur. Bu çocuk doğru ve ayrıntılı bilgiye ulaşmak için 6 adet soruyu soruyor. İnsanın doğasında bu mevcuttur.                        

                 Ama biz büyükler, nedense bu soruların tamamını sormaktan çekiniriz, korkarız, detayının bilinmesini önemsemeyiz. Bu durum toplum olarak olayların, işin, yaşamın, ilişkilerimizin doğruluğundan bizi uzaklaştırmaktadır. Kendi kendimize bu soruları sorsak ve samimice cevaplasak belki birçok yanlışı yapmayacağız, birçok yanlışı görüp karşı çıkacağız. Belki insanlar bizi istedikleri gibi kullanamayacaklar. Belki de biz kendimiz olacağız. Birilerinin söylediğine hemen inanmayacak ve doğruları, nedenleri, niçinleri, amaçları, neyi kime karşı yaptığımızı ve kime hizmet ettiğimizi öğreneceğiz. 

               Düşünün ki; 3 yaşında saf temiz çocuğu Allah yaratmış ve bu soruları sorma ve gerçeği öğrenme yetisi vermiştir. O halde çocuklar sorar sorgularken, biz büyükler neden her şeyi sorgulamıyoruz? Neden hep başkalarının dediğine inanarak, daha kolay görülen yaşam şeklini seçiyoruz. 

               Çünkü, küçük yaşta bizlere doğru cevaplar verilmemiş, öğretilmemiş, azarlanmışız, yalanla susturulmuşuz, korkutulmuşuz ve korkulara dayalı yanlış bilgilerle yetiştirilmişiz. Biraz büyüdükten sonra da bu korkuları içimizden atamıyoruz. 

                5N 1K bir yaşam felsefesidir. Hem de yaradılışta Allah’ın bize bahşettiği bir yetidir. Hayatımızın her alanında 5N 1K’yı kullanmalıyız.

               Bu yüzden küçük çocuklarımıza lütfen doğruları söyleyelim, onları azarlamayalım, korkutmayalım, düşüncesini, soru sorma ve sorgulamanın ayıp olmadığını onlara gösterelim. Gösterelim ki; çocuğumuz büyüyünce soru soran, sorgulayan, onun bunun dediğine gitmeyen, kendi kararını kendi veren, kararlı bir genç olsun.

              Unutmayalım, kendi kararını verecek bilgi, güven ve kararlılığa sahip bireyler daha sağlıklı bir toplumu oluştururlar. Zira, başkalarının anlattıklarına inanarak hareket eden insanlar ; yaşamı boyunca farklı bir şey düşünemedikleri gibi farklı düşünmekten ve kıyas yapmaktan da korkarak, başkaları tarafından yönetilmeye devam ederler.                  

              Sağlıklı bireyi yetiştirmede en önemli unsur ise ANNE’lerdir.  Çocuklar küçük yaşta ( 3,4,5 yaşlarında) hep,  ANNE’nin kontrolündedirler. Diğer bir ifadeyle, çocukların mimarları ANNE’lerdir. O yüzden saygı değer ANNE’ler; çocuklarınıza 5N 1K yaşam felsefesini esirgemeyin, önce siz buna inanın ve öğrenin, sonrada, her şeyi doğrudan sizden öğrensinler. Yanlış ve eksik bilgi vermeyin, bilgisiz bırakmayın. Onlara biraz daha büyüdüklerinde düşünen, soru soran, sorgulayan bir birey olmaları için basit 5N 1K’yı öğretin.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
HABERLER